Shloka 61
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
काले चतुर्थे भुठ्जानो ब्रह्मचारी व्रती भवेत् । स्थानासनाभ्यां विहरेत त्रिरह्वाभ्युपयन्नप: । एवमेव निराकर्ता यश्षाग्नीनपविध्यति
kāle caturthe bhuñjāno brahmacārī vratī bhavet | sthānāsanābhyāṁ viharet trir ahvābhyupayann apaḥ | evam eva nirākartā yaḥ agnīn apavidhyati |
భీష్ముడు పలికెను—నాల్గవ నియతకాలంలోనే భోజనం చేయాలి; బ్రహ్మచారిగా, వ్రతధారిగా ఉండాలి. నిలబడటం, కూర్చోవటం మాత్రమేగానీ నియమంతో కాలం గడపాలి; రోజుకు మూడుసార్లు శుద్ధికై నీటిని సమీపించి ఆచమనం-స్నానం చేయాలి. పవిత్ర అగ్నులను విసర్జించినవాడికి (ఉపేక్షించినవాడికి) కూడా ఇదే ప్రాయశ్చిత్తం.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse prescribes a disciplined penance: regulated eating, celibacy, vow-observance, restrained posture (standing/sitting), and thrice-daily ritual water-taking, as an expiation for neglecting the sacred household fires.
In Bhishma’s dharma-instruction in the Śānti Parva, he lays down a specific rule of conduct (austerity and purification regimen) to rectify the fault of abandoning or failing to maintain the sacred fires.