Shloka 47
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
सुरापो वारुणीमुष्णां पीत्वा पापाद् विमुच्यते
bhīṣma uvāca | surāpo vāruṇīm uṣṇāṃ pītvā pāpād vimucyate |
భీష్ముడు చెప్పెను—సురాపాన దోషం చేసినవాడు అత్యంత వేడిగా చేసిన వారుణీని త్రాగితే పాపం నుండి విముక్తుడని చెప్పబడుతుంది. భావం ఏమనగా, ఆ తీవ్రమైన దహనవేదన—లేదా దానివల్ల కలిగే మరణం—ప్రాయశ్చిత్తంగా భావించబడుతుంది; అట్టి శుద్ధి పొందిన తరువాతనే అతడు శుద్ధ లోకాలకు అర్హుడు, లేకపోతే కాదు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse presents a harsh prāyaścitta (expiation) for the sin of drinking liquor: intense physical suffering (symbolized by drinking scalding vāruṇī, even to the point of death) is portrayed as a means of purification, after which one becomes eligible for ‘pure worlds’; without expiation, one is not.
In the Śānti Parva’s instruction on dharma, Bhishma is teaching Yudhiṣṭhira about rules of conduct and expiations. Here he cites a specific expiatory rule concerning the liquor-drinker and the conditions under which purification is considered complete.