Shloka 45
Adhyāya 166: Kṛtaghna-doṣa (कृतघ्नदोषः) — the fault of ingratitude and the limits of expiation
तस्मान्नैवावगहोॉत नैव जातु निपातयेत् । शोणितं यावत: पांसून् संगृह्नीयाद् द्विजक्षतात्
tasmān naivāvagaho'ta naiva jātu nipātayet | śoṇitaṃ yāvataḥ pāṃsūn saṃgṛhnīyād dvijakṣatāt ||
భీష్ముడు చెప్పెను—కాబట్టి అందులోకి దిగకూడదు; దానిని ఎప్పుడూ పడనీయకూడదు. బ్రాహ్మణుని గాయంనుండి వచ్చిన రక్తం ఎంత ధూళిని తాకిందో, అంత ధూళితో కూడ ఆ రక్తాన్ని సేకరించాలి—మరింత అపవిత్రత గాని హాని గాని వ్యాపించకుండా.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma lays down a rule of careful restraint and responsibility: do not recklessly enter into or spread a harmful/defiling situation; instead, contain it and remove even secondary contamination (symbolized by collecting blood and the dust it has touched), reflecting a broader ethic of non-harm and meticulous dharmic conduct.
In Śānti Parva’s instruction-setting, Bhīṣma is giving prescriptive guidance on proper conduct. Here he describes how one should respond to a brahmin’s injury: avoid actions that worsen the situation and carefully gather and remove the blood and affected earth, emphasizing containment and respect.