Shloka 10
Adhyāya 164: Gautama as Guest; Kaśyapa’s Satkāra and the Fourfold Arthagati; Journey to Virūpākṣa
Devanagari script
दयया सर्वभूतानां निर्वेदात् सा निवर्तते । अवद्यदर्शनादेति तत्त्वज्ञानाच्च धीमताम्,क्रोध और लोभसे तथा अभ्याससे परासुता प्रकट होती है। संपूर्ण प्राणियोंके प्रति दयासे और वैराग्यसे वह निवृत्त होती है। परदोष-दर्शनसे इसकी उत्पत्ति होती और बुद्धिमानोंके तत्त्वज्ञानसे वह नष्ट हो जाती है
Transliteration
dayayā sarvabhūtānāṁ nirvedāt sā nivartate | avadyadarśanād eti tattvajñānāc ca dhīmatām ||
Translation
భీష్ముడు వివరించాడు—ఈ హానికర స్వభావం ఇతరుల దోషాలను గమనించే అలవాటు నుండి పుడుతుంది; కానీ సమస్త జీవుల పట్ల దయ, అలాగే వైరాగ్యం వలన అది ఆపబడుతుంది. జ్ఞానుల తత్త్వజ్ఞానం దానిని పూర్తిగా నశింపజేస్తుంది—దోషదర్శనం స్థానంలో అవగాహన, నియమం నిలుస్తాయి।
Word by Word
दययाby compassion
दयया:
Karana
TypeNoun
Rootदया
FormFeminine, Instrumental, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
निर्वेदात्from dispassion/indifference
निर्वेदात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनिर्वेद
FormMasculine, Ablative, Singular
साshe/that (it)
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
निवर्ततेceases/turns back
निवर्तते:
TypeVerb
Rootनिवृत् (नि+वृत्)
FormPresent, Indicative, Atmanepada, Third, Singular
अवद्यदर्शनात्from seeing faults/blameworthy things
अवद्यदर्शनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअवद्यदर्शन
FormNeuter, Ablative, Singular
एतिarises/comes
एति:
TypeVerb
Rootइ (एति)
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
तत्त्वज्ञानात्from knowledge of reality/truth
तत्त्वज्ञानात्:
Apadana
TypeNoun
Rootतत्त्वज्ञान
FormNeuter, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
धीमताम्of the wise
धीमताम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootधीमत्
FormMasculine, Genitive, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes