Shloka 4
लोभात् क्रोध: प्रभवति लोभात् काम: प्रवर्तते । लोभान्मोहश्न माया च मान: स्तम्भ: परासुता,लोभसे ही क्रोध प्रकट होता है, लोभसे ही कामकी प्रवृत्ति होती है और लोभसे ही माया, मोह, अभिमान उद्दण्डता तथा पराधीनता आदि दोष प्रकट होते हैं
lobhāt krodhaḥ prabhavati lobhāt kāmaḥ pravartate | lobhān mohaś ca māyā ca mānaḥ stambhaḥ parāsutā ||
భీష్ముడు పలికెను—లోభమునుండి క్రోధము పుడుతుంది; లోభమునుండే కామము ప్రవర్తిస్తుంది. లోభమునుండే మోహము, మాయ, అహంకారము, మొండితనముతో కూడిన దర్పము, పరాధీనత వంటి దోషములు పుట్టి, ధర్మాచరణమును క్రమక్రమముగా క్షీణింపజేస్తాయి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Greed (lobha) is presented as a root vice: it generates anger and fuels desire, and it further breeds delusion, deceit, pride, stubborn arrogance, and ultimately a loss of inner freedom through dependence or subjugation. The ethical lesson is to restrain greed to protect dharma and clear judgment.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and right governance after the war. Here he analyzes how inner faults arise, tracing multiple destructive tendencies back to lobha as their source.