Shloka 34
Adhyāya 159 — Dāna–Dakṣiṇā, Āpaddharma Measures, and Prāyaścitta Classifications
लाभालाभौ सुखदु:खे च तात प्रियाप्रिये मरणं जीवितं च । समानि येषां स्थिरविक्रमाणां बुभुत्सतां सत्त्वपथे स्थितानाम्,तात! जो लाभमें हर्षसे फूल नहीं उठते, हानिमें व्यथित नहीं होते, ममता और अहंकारसे शून्य हैं, जो सर्वदा सत्त्वगुणमें स्थित और समदर्शी होते हैं, जिनकी दृष्टिमें लाभ- हानि सुख-दुःख, प्रिय-अप्रिय तथा जीवन-मरण समान हैं, जो सुदृढ़ पराक्रमी, आध्यात्मिक उन्नतिके इच्छुक और सत्त्वमय मार्ममें स्थित हैं, उन धर्मप्रेमी महानुभावोंकी तुम सावधान और जितेन्द्रिय रहकर सेवा-सत्कार करो। ये सब महापुरुष स्वभावसे ही बड़े गुणवान् होते हैं। शुभ और अशुभके विषयमें उनकी वाणी यथार्थ होती है। दूसरे लोग तो केवल बातें बनानेवाले होते हैं
lābhālābhau sukhaduḥkhe ca tāta priyāpriye maraṇaṃ jīvitaṃ ca | samāni yeṣāṃ sthiravikramāṇāṃ bubhutsatāṃ sattvapathe sthitānām ||
భీష్ముడు పలికెను—తాతా! స్థిరవిక్రములు, తత్త్వజ్ఞానాన్ని కోరువారు, సత్త్వమార్గంలో స్థితులైనవారు—వారికి లాభనష్టాలు, సుఖదుఃఖాలు, ప్రియాప్రియాలు, జీవనమరణాలు అన్నీ సమానమే. మమకారమూ అహంకారమూ లేని వారు ద్వంద్వాలను సమదృష్టితో చూస్తారు. కాబట్టి నీవు అప్రమత్తుడై, ఇంద్రియనిగ్రహంతో, ఆ ధర్మప్రియ మహాత్ములను సేవించి సత్కరించుము. శుభాశుభ విషయాలలో వారి వాక్యం యథార్థం; ఇతరులు మాత్రం చూపుకోసం మాటలాడువారు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Cultivate equanimity toward life’s opposites—gain/loss, pleasure/pain, liked/disliked, life/death—by abiding in sattva and seeking true understanding; honor and serve such steady, dharma-rooted people because their discernment and speech about right and wrong are reliable.
In the Shanti Parva’s instruction section, Bhishma addresses the listener (traditionally Yudhishthira) and describes the qualities of spiritually mature, sattva-established seekers, urging respectful service to them and warning that many others merely talk without true insight.