Shloka 2
नृशंस-लक्षणनिर्णयः | Determining the Marks of Cruel Conduct
Nṛśaṃsa
Devanagari script
स परित्यज्य शाखाश्न पत्राणि कुसुमानि च । प्रभाते वायुमायान्तं प्रत्यैक्षत वनस्पति:,वह वनस्पति अपनी शाखाओं, पत्तों और फूलोंको त्यागकर प्रात:काल वायुके आनेकी प्रतीक्षा करने लगा
Transliteration
sa parityajya śākhāś ca patrāṇi kusumāni ca | prabhāte vāyum āyāntaṁ pratyaikṣata vanaspatiḥ ||
Translation
ఆ వృక్షము తన కొమ్మలు, ఆకులు, పుష్పములను విడిచిపెట్టి, ఉదయకాలమున రానున్న వాయువును ఎదురుచూస్తూ దాని రాకను గమనించుచుండెను.
Word by Word
सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
परित्यज्यhaving abandoned
परित्यज्य:
TypeVerb
Rootपरि-त्यज्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Active, Prior action (having done)
शाखाःbranches
शाखाः:
Karma
TypeNoun
Rootशाखा
FormFeminine, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
पत्राणिleaves
पत्राणि:
Karma
TypeNoun
Rootपत्र
FormNeuter, Accusative, Plural
कुसुमानिflowers
कुसुमानि:
Karma
TypeNoun
Rootकुसुम
FormNeuter, Accusative, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
प्रभातेat dawn/in the morning
प्रभाते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रभात
FormMasculine, Locative, Singular
वायुम्the wind
वायुम्:
Karma
TypeNoun
Rootवायु
FormMasculine, Accusative, Singular
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeVerb
Rootआ-या
Formशतृ (present active participle), Masculine, Accusative, Singular
प्रत्यैक्षतwaited for/looked out for
प्रत्यैक्षत:
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष्
Formलङ् (Imperfect), Parasmaipada, Third, Singular
वनस्पतिःthe tree
वनस्पतिः:
Karta
TypeNoun
Rootवनस्पति
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaV
vanaspati (tree)V
vāyu (wind)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes