Shloka 5
Satya-lakṣaṇa (The Characteristics and Forms of Truth) | सत्यलक्षणम्
शाल्मले! कुछ ऐसे कारण अवश्य हैं, जिनसे प्रेरित होकर वायुदेव निश्चितरूपसे सपरिवार तुम्हारी रक्षा करते हैं। निस्संदेह इसीसे यों ही खड़े रहते हो ।। शाल्मलिरुवाच न मे वायु: सखा ब्रह्मन् न बन्धुर्न च मे सुहृत् । परमेष्ठी तथा नैव येन रक्षति वानिल:,सेमलने कहा--ब्रह्मन! वायु न तो मेरा मित्र है, न बन्धु है, न सुहृद् ही है। वह ब्रह्मा भी नहीं है, जो मेरी रक्षा करेगा
nārada uvāca | śālmale! kecid eva kāraṇā avaśyaṃ santi, yaiḥ preritō vāyudevaḥ saparivāraṃ niścitarūpeṇa tava rakṣāṃ karoti | niḥsaṃdeham etasmād eva tvaṃ yathā tathā sthitaḥ || śālmaliḥ uvāca | na me vāyuḥ sakhā brahman na bandhur na ca me suhṛt | parameṣṭhī tathā naiva yena rakṣati vānilaḥ ||
నారదుడు అన్నాడు—ఓ శాల్మలి! వాయుదేవుడు తన పరివారంతో నిన్ను కాపాడేందుకు ప్రేరేపించే కొన్ని కారణాలు తప్పక ఉన్నాయి; నిస్సందేహంగా అందువల్లనే నీవు ఇక్కడ అక్షతంగా నిలిచివున్నావు. శాల్మలి అన్నది—బ్రాహ్మణా! వాయువు నాకు మిత్రుడు కాదు, బంధువు కాదు, శుభచింతకుడూ కాదు. అతడు పరమేష్ఠి సృష్టికర్త కూడా కాదు—నన్ను కాపాడాల్సినవాడిగా.
नारद उवाच
Educational Q&A
Protection or favor is not assumed to arise from personal friendship alone; Narada points to hidden causes (kāraṇas) behind divine action, prompting reflection on merit, destiny, and the unseen workings of dharma.
Narada observes that the Śālmali tree is being guarded by Vāyu and suggests there must be a reason. Śālmali responds by denying any personal relationship with Vāyu or special claim upon the Creator, setting up an inquiry into why such protection occurs.