Shloka 71
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
गृध्र उदाच अश्रुपातपरिक्लिन्न: पाणिस्पर्शप्रपीडित: । धर्मराजप्रयोगाच्च दीर्घनिद्रां प्रवेशित:,गीधने कहा--तुमलोगोंके आँसू बहानेसे जिसका शरीर गीला हो गया है और जो तुम्हारे हाथोंसे बार-बार दबाया गया है, ऐसा यह बालक धर्मराजकी आज्ञासे चिरनिद्रामें प्रविष्ट हो गया है
Translation
గద్ద పలికింది—మీ కన్నీళ్ల వర్షంతో తడిసిపోయి, మీ చేతుల స్పర్శతో పదేపదే నలిగింపబడిన ఈ బాలుడు ధర్మరాజుని ఆజ్ఞవల్ల దీర్ఘనిద్రలో ప్రవేశించాడు.
Word by Word
गृध्रःthe vulture
गृध्रः:
Karta
TypeNoun
Rootगृध्र
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
अश्रुपातपरिक्लिन्नःsoaked (pariklinna) by the falling of tears
अश्रुपातपरिक्लिन्नः:
TypeAdjective
Rootअश्रुपातपरिक्लिन्न
FormMasculine, Nominative, Singular
पाणिस्पर्शप्रपीडितःpressed/afflicted by the touch of hands
पाणिस्पर्शप्रपीडितः:
TypeAdjective
Rootपाणिस्पर्शप्रपीडित
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजप्रयोगात्due to/at the behest (lit. from the injunction) of Dharmarāja
धर्मराजप्रयोगात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधर्मराजप्रयोग
FormMasculine, Ablative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दीर्घनिद्राम्long sleep (i.e., death)
दीर्घनिद्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootदीर्घनिद्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रवेशितःhas been made to enter / has entered (as if caused)
प्रवेशितः:
TypeVerb
Rootप्र-विश्
FormMasculine, Nominative, Singular, Passive (past passive participle)
Speaker
जम्बुक उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes