Shloka 26
Dama-pradhāna-dharma (Self-restraint as the Root of Dharma) — Śānti-parva 154
Devanagari script
“यद्यपि उनके बच्चे बड़े हो जानेपर अपने माँ-बापका पालन-पोषण नहीं करते हैं तो भी अपने प्यारे बच्चोंको न देखनेपर उनका शोक काबूमें नहीं रहता ।।
Transliteration
yady api te bālā bṛddhībhūya mātā-pitarau na paripālayanti, tathāpi priyabālān adṛṣṭvā teṣāṃ śoko na vaśaṃ gacchati. mānuṣāṇāṃ kutaḥ sneho yeṣāṃ śoko bhaviṣyati? imaṃ kulakaraṃ putraṃ tyaktvā kva nu gamiṣyatha?
Translation
భీష్ముడు అన్నాడు—పిల్లలు పెద్దయ్యాక తల్లిదండ్రులను పోషించకపోయినా, ప్రియమైన పిల్లలు కనబడకపోతే వారి శోకం అదుపులో ఉండదు. అయితే మనుష్యుల్లో అటువంటి స్నేహం ఎక్కడ ఉంది, దాని వల్ల వారు తమ పిల్లల కోసం శోకిస్తారు? ఈ బాలుడు మీ వంశాన్ని నిలిపే వాడు; ఇతనిని వదిలి మీరు ఎక్కడికి వెళ్తారు?
Word by Word
मानुषाणाम्of humans / among men
मानुषाणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमानुष
FormMasculine, Genitive, Plural
कुतःwhence? how (could there be)?
कुतः:
TypeIndeclinable
Rootकुतः
स्नेहःaffection
स्नेहः:
Karta
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Nominative, Singular
येषाम्of whom
येषाम्:
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
शोकःgrief
शोकः:
Karta
TypeNoun
Rootशोक
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यतिwill be / will arise
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू
FormSimple Future (Luṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
इमम्this
इमम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Accusative, Singular
कुलकरम्lineage-continuing / family-maker
कुलकरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुलकर
FormMasculine, Accusative, Singular
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
त्यक्त्वाhaving abandoned
त्यक्त्वा:
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage)
क्वwhere?
क्व:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootक्व
नुindeed / pray (emphatic particle)
नु:
TypeIndeclinable
Rootनु
गमिष्यथwill you go
गमिष्यथ:
TypeVerb
Rootगम्
FormSimple Future (Luṭ), 2nd, Plural, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaM
motherF
fatherS
son/child (kulakara)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes