Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

अध्याय १५२: लोभः पापस्य मूलम् — Greed as the Root of Wrongdoing

धिककार्य मां धिक्‍्कुरुते तस्मात्‌ त्वाहं प्रसादये । भीष्मजी कहते हैं--राजन्‌! मुनिवर इन्दोतके ऐसा कहनेपर जनमेजयने उन्हें इस प्रकार उत्तर दिया--'मुने! मैं घृणा और तिरस्कारके योग्य हूँ; इसीलिये आप मेरा तिरस्कार करते हैं। मैं निनन्‍्दाका पात्र हूँ; इसीलिये बार-बार मेरी निन्‍्दा करते हैं। मैं धिक्कारने और दुतकारनेके ही योग्य हूँ; इसीलिये आपकी ओरसे मुझे धिक्कार मिल रहा है और इसीलिये मैं आपको प्रसन्न करना चाहता हूँ,शौनक उवाच छित्त्वां दम्भं च मानं॑ च प्रीतिमिच्छामि ते नूप । सर्वभूतहितं तिष्ठ धर्म चैव प्रतिस्मरन्‌ शौनक बोले--नरेश्वर! मैं तुम्हें तुम्हारे दम्भ और अभिमानका नाश करके तुम्हारा प्रिय करना चाहता हूँ। तुम धर्मका निरन्तर स्मरण रखते हुए समस्त प्राणियोंके हितका साधन करो

dhik-kārya māṁ dhik-kurute tasmāt tvāhaṁ prasādaye |

భీష్ముడు చెప్పెను—రాజా! మునివరుడు అలా పలికినపుడు జనమేజయుడు ఇలా ఉత్తరమిచ్చెను—“మునీ! నేను ద్వేషము, తృణీకరణకు పాత్రుడను; అందుకే మీరు నన్ను ధిక్కరిస్తున్నారు. నేను నిందకు పాత్రుడను; అందుకే మీరు పునఃపునః నిందిస్తున్నారు. అందువల్లనే నేను మిమ్మల్ని ప్రసన్నం చేయదలచుకున్నాను.” శౌనకుడు పలికెను—“నరేశ్వరా! నీ దంభమును, అభిమానమును ఛేదించి నిన్ను ప్రీతిపాత్రునిగా చేయదలచుకున్నాను. ధర్మాన్ని నిరంతరం స్మరించుచూ సమస్త భూతహితంలో నిలిచివుండు.”

धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
अकार्यO (one of) improper deed / wrongdoing
अकार्य:
TypeNoun
Rootअकार्य
Formneuter, vocative, singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअहम्
Formaccusative, singular
धिक्shame! fie!
धिक्:
TypeIndeclinable
Rootधिक्
कुरुतेdoes / treats (as)
कुरुते:
TypeVerb
Rootकृ
Formpresent, ātmanepada, third, singular
तस्मात्therefore / from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतस्मात् (तद्)
Formmasculine/neuter, ablative, singular
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formaccusative, singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
Formnominative, singular
प्रसादयेI propitiate / I seek to please
प्रसादये:
TypeVerb
Rootप्रसादय् (प्र+सद्/साद् caus.)
Formpresent, parasmaipada, first, singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma