Shloka 11
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
यत्र श्यामो लोहिताक्षो दण्डश्चरति सूद्यत: । प्रजास्तत्र न मुहान्ते नेता चेत् साधु पश्यति
yatra śyāmo lohitākṣo daṇḍaś carati sūdyataḥ | prajāstatra na muhyante netā cet sādhu paśyati ||
ఎక్కడ శిక్షాదండము—శ్యామమూ లోహితాక్షమూ—ఎల్లప్పుడూ దండించుటకు సిద్ధమై సంచరిస్తుందో, ఎక్కడ పాలకుడు అపరాధాలపై జాగ్రత్తగా, వివేకంతో దృష్టి నిలుపుతాడో, అక్కడ ప్రజలు మోహానికి లోనుకారు, నిర్లక్ష్యం చేయరు; న్యాయమైన పర్యవేక్షణతోను శాసనబలపు విశ్వసనీయ ఉనికితోను క్రమం నిలుస్తుంది।
अजुन उवाच
Educational Q&A
Effective and ethical governance requires the credible presence of punishment (daṇḍa) and the ruler’s careful oversight; when discipline is ready and judgement is vigilant, society avoids moral and civic negligence.
The speaker describes the conditions of a well-governed realm: punishment is actively operative and the ruler attentively observes wrongdoing; as a result, the people do not lapse into disorder or heedlessness.