Shloka 1
Daṇḍa as the Foundation of Social Order (दण्डप्रतिष्ठा)
भीकम (2 अमान पजञ्चदशो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा राजदण्डकी महत्ताका वर्णन वैशम्पायन उवाच याज्ञसेन्या वच:ः श्रुत्वा पुनरेवार्जुनो5ब्रवीत् । अनुमान्य महाबाहुं ज्येष्ठ भ्रातरमच्युतम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! ट्रपदकुमारीका यह वचन सुनकर अपनी मर्यादासे कभी च्युत न होनेवाले बड़े भाई महाबाहु युधिष्ठिरका सम्मान करते हुए अर्जुनने फिर इस प्रकार कहा
vaiśampāyana uvāca | yājñasenyā vacaḥ śrutvā punar evārjuno 'bravīt | anumānya mahābāhuṁ jyeṣṭha-bhrātaram acyutam |
వైశంపాయనుడు పలికెను—యాజ్ఞసేనీ (ద్రౌపది) మాటలు విని అర్జునుడు మళ్లీ పలికాడు. ధర్మమర్యాదల నుండి చలించని మహాబాహు జ్యేష్ఠభ్రాత యుధిష్ఠిరుని యథోచితంగా గౌరవించి, రాజధర్మానుగుణంగా సమాధానం చెప్పాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames ethical discourse through proper relational conduct: even when responding to a provocative or urgent appeal (Draupadī’s words), Arjuna proceeds by honoring the elder brother-king, implying that counsel on power and punishment (daṇḍa) must be grounded in respect, hierarchy, and dharma.
After hearing Draupadī’s statement, Arjuna resumes speaking. The narrator notes that Arjuna first shows due respect to his elder brother Yudhiṣṭhira—described as mighty and steadfast in propriety—before continuing his argument (in this chapter, connected with the greatness of royal punishment/authority).