Shloka 18
Dasyu-maryādā and Buddhi-guided Rāja-nīti (दस्युमर्यादा तथा बुद्धिप्रधान-राजनीति)
"क्षत्रिय सबकी बुराई ही करते हैं। इनपर कभी विश्वास नहीं करना चाहिये। ये दूसरोंका अपकार करके भी सदा उसे व्यर्थ सान्त्वना दिया करते हैं ।। अहमस्य करोम्यद्य सदृशीं वैरयातनाम् | कृतघ्नस्य नृशंसस्य भृशं विश्वासघातिन:,“देखो तो सही, यह राजकुमार कैसा कृतध्न, अत्यन्त क्रूर और विश्वासघाती है! अच्छा, आज मैं इससे इस वैरका बदला लेकर ही रहूँगी
kṣatriyāḥ sarvakīṃ burāīṃ hi kurvanti | etaiḥ kadācid api viśvāso na kartavyaḥ | te paropakāraṃ kṛtvāpi sadā taṃ vyartha-sāntvanāṃ dadati || aham asya karomy adya sadṛśīṃ vairayātanām | kṛtaghnasya nṛśaṃsasya bhṛśaṃ viśvāsaghātinaḥ | “paśyata tāvat, ayaṃ rājakumāraḥ kīdṛśaḥ kṛtaghnaḥ, atyanta-krūraḥ, viśvāsaghātī ca! śobhanam—adya aham asya vairasya badalaṃ gṛhītvā eva sthāsyāmi.”
భీష్ముడు అన్నాడు—క్షత్రియులు ఎప్పుడూ ఇతరుల దోషాలను పలుకుతూ దూషణలోనే ఉంటారు; వారిపై ఎప్పటికీ విశ్వాసం పెట్టకూడదు. వారు ఇతరులకు హాని చేసి కూడా వ్యర్థమైన సాంత్వన మాటలు చెబుతూనే ఉంటారు. ఈ వైరం కోసం నేడు నేను తగిన ప్రతీకారం తీర్చుకుంటాను—ఆ కృతఘ్నుడు, నృశంసుడు, ఘోర విశ్వాసఘాతకుడిపై. “చూడండి, ఈ యువరాజు ఎంత కృతఘ్నుడు, ఎంత క్రూరుడు, ఎంత ద్రోహి! సరే, నేడు ఈ శత్రుత్వానికి ప్రతీకారం తీర్చుకుని తీరుతాను; వెనుదిరగను.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage warns against misplaced trust in those who habitually harm others and then offer only hollow reassurance; it highlights the ethical gravity of ingratitude and betrayal of trust, and shows how such vices provoke cycles of retaliation.
A speaker (framed here under Bhishma’s discourse) reports a harsh judgment about kshatriyas and then voices a vow of revenge against a prince described as ungrateful, cruel, and treacherous—indicating an escalation from moral condemnation to retaliatory intent.