Shloka 71
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
न्यस्तमानो5स्मि भक्तो5स्मि शिष्यस्त्वद्धितकृत् तथा । निदेशवशवर्ती च भवन्तं शरणं गत:,“इस समय मेरा मान भंग हो चुका है। मैं तुम्हारा भक्त और शिष्य हो गया हूँ। तुम्हारे हितका साधन करूँगा और सदा तुम्हारी आज्ञाके अधीन रहूँगा। मैं सब प्रकारसे तुम्हारी शरणमें आ गया हूँ
Translation
ఇప్పుడు నా గర్వం అణిగిపోయింది. నేను నీ భక్తుడిని, నీ శిష్యుడిని అయ్యాను. నీ హితాన్ని సాధిస్తాను; ఎల్లప్పుడూ నీ ఆజ్ఞకు లోబడి ఉంటాను. అన్ని విధాలా నీ శరణు పొందాను.
Word by Word
न्यस्तमानःhaving laid down (my) pride; humbled
न्यस्तमानः:
Karta
TypeAdjective
Rootन्यस्त (√अस्/√स्था-न्यासे, past passive participle) + मान
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 1st, Singular
भक्तःdevotee
भक्तः:
Karta
TypeNoun
Rootभक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
अस्मिI am
अस्मि:
Karta
TypeVerb
Root√अस्
FormPresent, 1st, Singular
शिष्यःdisciple
शिष्यः:
Karta
TypeNoun
Rootशिष्य
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वत्of you/your
त्वत्:
Sampradana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Genitive, Singular
हितकृत्one who does (your) good; benefactor
हितकृत्:
Karta
TypeAdjective
Rootहित + कृत् (√कृ)
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus; likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
निदेशवशवर्तीobedient to (your) command; under the control of instruction
निदेशवशवर्ती:
Karta
TypeAdjective
Rootनिदेश + वश + वर्तिन् (√वृत्/√वर्त्)
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
भवन्तम्you (honorific), (as) the one (I take)
भवन्तम्:
Karma
TypePronoun
Rootभवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
शरणम्refuge
शरणम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरण
FormNeuter, Accusative, Singular
गतःgone; having resorted to
गतः:
Karta
TypeVerb
Rootगत (√गम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes