Shloka 192
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
संस्तवैर्वा धनौधैर्वा नाहं शक््य: पुनस्त्वया । नह्ामित्रे वशं यान्ति प्राज्ञा निष्कारणं सखे,'भैया! तुम वास्तवमें बड़े साधु हो। यह बात मैंने तुम्हारे विषयमें सुन रक्खी है। उससे मुझे प्रसन्नता भी है; परंतु मैं तुमपर विश्वास नहीं कर सकता। तुम मेरी कितनी ही स्तुति क्यों न करो। मेरे लिये कितनी ही धनराशि क्यों न लुटा दो; परंतु अब मैं तुम्हारे साथ मिल नहीं सकता। सखे! बुद्धिमान् एवं विद्वान् पुरुष बिना किसी विशेष कारणके अपने शत्रुके वशमें नहीं जाते
saṁstavair vā dhanaughair vā nāhaṁ śakyaḥ punas tvayā | nāham mitre vaśaṁ yānti prājñā niṣkāraṇaṁ sakhe ||
లోమశుడు అన్నాడు— “పొగడ్తలతో గానీ, ధనరాశులతో గానీ నీవు నన్ను మళ్లీ వశపరచలేవు. సఖా, నేను మళ్లీ నీ అధీనంలోకి రాను. బుద్ధిమంతులు బలమైన కారణం లేకుండా శత్రువు వశంలోకి వెళ్లరు.”
लोमश उवाच
Educational Q&A
Flattery and material inducements are not sufficient grounds for trust. A wise person does not surrender autonomy or fall under an adversary’s control without a compelling, well-judged reason.
Lomaśa addresses someone as a ‘friend’ yet treats him as an enemy in practical terms, rejecting attempts to win him over through praise or wealth and asserting a principle of cautious, reason-based trust.