Shloka 176
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
“तुम्हारा कल्याण हो। अब मैं चला जाऊँगा। मुझे दूरसे भी तुमसे डर लगता है। मेरा यह पलायन विश्वासपूर्वक हो रहा हो या प्रमादके कारण; इस समय यही मेरा कर्तव्य है। बलवानोंके निकट रहना दुर्बल प्राणीके लिये कभी अच्छा नहीं माना जाता ।। नाहं त्वया समेष्यामि निवृत्तो भव लोमश | यदि त्वं सुकृतं वेत्सि तत् सख्यमनुसारय,“लोमश! अब मैं तुमसे कभी नहीं मिलूँगा। तुम लौट जाओ। यदि तुम समझते हो कि मैनें तुम्हारा कोई उपकार किया है तो तुम मेरे प्रति सदा मैत्रीभाव बनाये रखना
nāhaṃ tvayā sameṣyāmi nivṛtto bhava lomaśa | yadi tvaṃ sukṛtaṃ vets(i) tat sakhyam anusāraya ||
భీష్ముడు అన్నాడు—లోమశా, నేను ఇక నీతో కలవను. నీవు తిరిగి వెళ్లు. నేను నీకు ఏదైనా ఉపకారం చేశానని నీవు భావిస్తే, దానికి అనుగుణంగా నా పట్ల స్నేహభావాన్ని నిలుపు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
One should act with prudence and dharma: when power is imbalanced, withdrawal can be the rightful course for the weaker; relationships should be sustained through remembered beneficence and voluntary fidelity rather than coercion.
Bhīṣma addresses Lomaśa, declares a final separation, instructs him to turn back, and asks him—if he acknowledges Bhīṣma’s past kindness—to preserve friendly regard and behave accordingly.