Shloka 159
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
Devanagari script
अकाले हि समर्थस्य स्नेहहेतुरयं तव । तस्मान्नाहं चले स्वार्थात् सुस्थिर: संधिविग्रहे,“तुम शक्तिशाली हो तो भी जो बेसमय मुझपर इतना स्नेह दिखा रहे हो, इसका यह स्वार्थ ही कारण है; अतः मैं भी अपने स्वार्थसे विचलित नहीं हो सकता। संधि और विग्रहके विषयमें मेरा विचार सुनिश्चित है
Transliteration
akāle hi samarthasya snehahētur ayaṁ tava | tasmān nāhaṁ cale svārthāt susthiraḥ saṁdhivigrahē ||
Translation
నీవు సమర్థుడవైనా, ఈ అకాలంలో నాపై చూపుతున్న స్నేహానికి కారణం స్వార్థమే. అందుచేత నేనూ నా స్వార్థం నుండి చలించను; సంధి మరియు విగ్రహ విషయమై నా నిర్ణయం దృఢంగా స్థిరంగా ఉంది.
Word by Word
अकालेat an untimely time
अकाले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअकाल
FormMasculine, Locative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
समर्थस्यof (one who is) capable/powerful
समर्थस्य:
Sambandha
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Genitive, Singular
स्नेह-हेतुःthe cause of affection
स्नेह-हेतुः:
Karta
TypeNoun
Rootस्नेहहेतु
FormMasculine, Nominative, Singular
अयम्this
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
तवof you/your
तव:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormNominative, Singular
चलेI waver/move
चले:
TypeVerb
Rootचल्
FormPresent, Indicative, First, Singular, Parasmaipada
स्वार्थात्from (my) self-interest
स्वार्थात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्वार्थ
FormMasculine, Ablative, Singular
सु-स्थिरःvery firm/steadfast
सु-स्थिरः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुस्थिर
FormMasculine, Nominative, Singular
सन्धि-विग्रहेin peace and war (treaty and hostility)
सन्धि-विग्रहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसन्धिविग्रह
FormMasculine, Locative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhishmaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes