Shloka 11
आपद्धर्मनिर्णयः — विश्वामित्र-श्वपचसंवादः
Apaddharma Determination: Dialogue of Viśvāmitra and the Śvapaca
ऋते शान्तनवाद् भीष्मात् सत्यसंधाज्जितेन्द्रियात् । तदन्विष्य महाभाग सर्वमेतद् वदस्व मे,परंतप पितामह! यह कार्य समस्त कार्याँमें श्रेष्ठ है। सत्यप्रतिज्ञ जितेन्द्रिय शान्तनुनन्दन भीष्मके सिवा, दूसरा कोई इस विषयको बतानेवाला नहीं है। इसको सुननेवाला भी दुर्लभ ही है। अतः: महाभाग! आप उसका अनुसंधान करके यह सारा विषय मुझसे कहिये
ṛte śāntanavād bhīṣmāt satyasaṃdhāj jitendriyāt | tad anvīṣya mahābhāga sarvam etad vadasva me, paraṃtapa pitāmaha ||
యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— సత్యసంధుడూ, జితేంద్రియుడూ అయిన శాంతనునందన భీష్ముని తప్ప ఈ విషయాన్ని యథార్థంగా వివరించగలవాడు మరెవ్వరూ లేరు. కాబట్టి మహాభాగుడా, దీనిని పరిశీలించి అన్నిటినీ నాకు చెప్పండి.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes epistemic humility and ethical authority: profound dharma is best learned from a qualified teacher—one grounded in truth (satyasaṃdha) and self-mastery (jitendriya). It also highlights that the highest duties require careful inquiry (anvīṣya) and a worthy listener.
In the Śānti Parva, Yudhiṣṭhira, seeking guidance after the war, turns to Bhīṣma lying on the bed of arrows. He declares Bhīṣma uniquely qualified to explain the matter at hand and requests a complete, carefully considered exposition.