Shloka 9
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
Devanagari script
दीर्घसूत्रस्तु यस्तत्र सो5ब्रवीत् सम्यगुच्यते । न तु कार्या त्वरा तावदिति मे निश्चिता मति:,इसपर वहाँ जो दीर्घसूत्री था, उसने कहा--'मित्र! तुम बात तो ठीक कहते हो; परंतु मेरा यह दृढ़ विचार है कि अभी हमें जल्दी नहीं करनी चाहिये”
Transliteration
dīrghasūtrastu yastatra so 'bravīt samyag ucyate | na tu kāryā tvarā tāvad iti me niścitā matiḥ ||
Translation
అక్కడ ఆలస్యప్రవృత్తి గలవాడు ఇలా అన్నాడు—“మిత్రమా! నీవు చెప్పింది సరిగ్గానే ఉంది; కానీ ఇప్పుడే తొందరపడకూడదనేది నా దృఢ నిశ్చయం.”
Word by Word
दीर्घसूत्रःone who is procrastinating/slow in action
दीर्घसूत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootदीर्घसूत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
सम्यक्properly/rightly
सम्यक्:
TypeIndeclinable
Rootसम्यक्
उच्यतेis said/is spoken
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent (Laṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada, Passive
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तुbut/however
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
कार्याःhaste/speed (as a thing to be done/undertaken)
कार्याः:
Karta
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Plural
त्वराhaste
त्वरा:
Karta
TypeNoun
Rootत्वरा (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
तावत्so long/as yet/for now
तावत्:
TypeIndeclinable
Rootतावत्
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
मेmy/of me
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Genitive, Singular
निश्चिताsettled/firm
निश्चिता:
TypeAdjective
Rootनिश्चित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
मतिःopinion/resolve
मतिः:
Karta
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaD
dīrghasūtra (the procrastinating person)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes