Shloka 8
आपद्-राजनीतिः (Āpad-rājanīti) — Policy Options in Multi-Front Crisis
Devanagari script
ततः संस्मृत्य तत् सर्व स्मारयिष्यन्निवाब्रवीत् । राजानं भगवान् विप्रस्तत: कृशतनुस्तदा,तब उन दुर्बल शरीरवाले पूज्यपाद ऋषिने पहलेकी सारी बातोंको याद करके राजाको भी उनका स्मरण दिलाते हुए-से इस प्रकार कहा
Transliteration
tataḥ saṁsmṛtya tat sarvaṁ smārayiṣyann ivābravīt | rājānaṁ bhagavān vipras tataḥ kṛśatanus tadā ||
Translation
అప్పుడు కృశదేహుడైన పూజ్య బ్రాహ్మణ ఋషి ఆ సంగతులన్నిటిని స్మరించి, రాజుకు మళ్లీ గుర్తుచేయదలచినట్లుగా ఈ విధంగా పలికాడు.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त)
संस्मृत्यhaving remembered
संस्मृत्य:
Adhikarana
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) उपसर्ग: सम्
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), कर्तरि
तत्that (matter)
तत्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
सर्वम्all, the whole
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
स्मारयिष्यन्intending to remind
स्मारयिष्यन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) णिच्: स्मारय; लृट्-रूपे भविष्यत्कालिक वर्तमानकृदन्त
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle used with future-intent), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
Formअव्यय
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राजानम्the king
राजानम्:
Karma
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भगवान्the venerable one, the blessed sage
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विप्रःthe brahmin
विप्रः:
Karta
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
Formअव्यय (तसिल्-प्रत्ययान्त)
कृशतनुःof emaciated body
कृशतनुः:
Karta
TypeAdjective
Rootकृशतनु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तदाat that time
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
Formअव्यय
Speaker
ऋषभ उवाच
Characters & Entities
ऋ
ऋषभ (R̥ṣabha, the sage)र
राजा (the king)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes