Shloka 41
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
व्यद्भत्वं व शरीरस्य वधो नाल््पस्य कारणात् । शरीरपीडास्तास्ताश्च देहत्यागो विवासनम्,किसी छोटे-से अपराधपर प्रजाका अंग-भंग करना, उसे मार डालना, उसे तरह- तरहकी यातनाएँ देना तथा उसको देहत्यागके लिये विवश करना अथवा देशसे निकाल देना कदापि उचित नहीं है
vyadbhutvaṃ ca śarīrasya vadho nālpasya kāraṇāt | śarīrapīḍās tāstāś ca dehatyāgo vivāsanam ||
వసూహరోముడు అన్నాడు—చిన్న అపరాధానికి ఎవరి శరీరాన్ని వికలాంగం చేయడం, చంపివేయడం, రకరకాల శారీరక యాతనలు పెట్టడం, ప్రాణత్యాగానికి బలవంతం చేయడం లేదా దేశనిర్బంధం చేయడం—ఇవి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ సముచితం కాదు. దండం అపరాధానికి తగినంతగా, మానవీయంగా ఉండాలి; ముఖ్యంగా ప్రజాపాలనలో।
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Punishment should be proportionate to the offence; for minor faults, extreme penalties—mutilation, execution, torture, coercing death, or banishment—are unethical and contrary to righteous governance.
In the Shanti Parva’s rājadharma discussion, Vasuharoma articulates a standard for kings and rulers: they must not respond to small transgressions with harsh, violent punishments that destroy a subject’s body, life, or livelihood.