Shloka 38
त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma
Mahābhārata, Śānti-parva 123
भृगुर्ददावृषिभ्यस्तु दण्डं धर्मसमाहितम् । ऋषयो लोकपालेभ्यो लोकपाला: क्षुपाय च,भृगुने वह धर्मसमाहित दण्ड ऋषियोंको दिया। ऋषियोंने लोकपालोंको, लोकपालोंने क्षुपको, क्षुपने सूर्यपुत्र मनु (श्राद्धदेव) को और श्राद्धदेवने सूक्ष्म धर्म तथा अर्थकी रक्षाके लिये उसे अपने पुत्रोंको सौंप दिया
bhṛgur dadāv ṛṣibhyas tu daṇḍaṃ dharmasamāhitam | ṛṣayo lokapālebhyo lokapālāḥ kṣupāya ca ||
భృగువు ధర్మంలో స్థిరమైన ఆ దండాన్ని ఋషులకు ఇచ్చాడు. ఋషులు దానిని లోకపాలకులకు ఇచ్చారు; లోకపాలకులు దానిని క్షుపునకు అప్పగించారు।
वसुहरोम उवाच
Educational Q&A
Legitimate power to punish (daṇḍa) is not mere force; it must be dharma-grounded and transmitted through rightful custodians (sages, cosmic guardians, and kings). Authority is ethical only when it protects order and subtle righteousness rather than serving personal desire.
Vasuharoma recounts a lineage of custody: Bhṛgu gives the dharma-aligned daṇḍa to the ṛṣis; they pass it to the lokapālas; the lokapālas pass it to Kṣupa. The verse situates royal governance within a sacred, regulated chain of responsibility.