Shloka 23

त्रिवर्गमूलनिश्चयः — Determining the Roots of Dharma, Artha, and Kāma

Mahābhārata, Śānti-parva 123

Devanagari script

अत्र त्वमनुकम्पां वै कर्तुमहसि शंकर । संकरो न भवेदत्र यथा तद्‌ वै विधीयताम्‌,ऐसी अवस्था हो जानेपर पितामह ब्रह्माने सनातन भगवान्‌ विष्णुका पूजन करके वरदायक देवता महादेवजीसे कहा--“शंकर! इस परिस्थितिमें आपको कृपा करनी चाहिये। जिस प्रकार संसारमें वर्णसंकरता न फैले, वह उपाय आप करें

Transliteration

atra tvam anukampāṁ vai kartum arhasi śaṅkara | saṅkaro na bhaved atra yathā tad vai vidhīyatām ||

Translation

“శంకరా! ఇక్కడ మీరు తప్పక కరుణ చూపాలి. ఈ లోకంలో వర్ణసంకరత కలగకుండా ఉండేలా వ్యవస్థ చేయండి.”

Word by Word

अत्रhere, in this matter

त्वम्you

अनुकम्पाम्compassion, mercy

वैindeed, surely

कर्तुम्to do, to make

अर्हसिyou ought, you are fit

शंकरO Śaṅkara (Śiva)

संकरःmixture, confusion (esp. varṇa-mixture)

नnot

भवेत्may become, should occur

अत्रhere, in this matter

यथाso that, in such a way that

तत्that (measure/thing)

वैindeed, surely

विधीयताम्let it be arranged/done

Speaker

वसुहरोम उवाच

Characters & Entities

व

वसुहरोम (Vasuharoma)

श

शंकर (Śaṅkara/Śiva)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes