Shloka 38
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
प्रीताश्न॒ देवता नित्यमिन्द्रे परिवदन्त्यपि । अन्न ददाति शक्रश्नाप्यनुगृह्नन्निमा: प्रजा:,धर्मयुक्त श्रेष्ठ ब्राह्मण वेदोंका स्वाध्याय करते हैं। वेदोंसे ही यज्ञ प्रकट हुआ है। यज्ञ देवताओंको तृप्त करता है। तृप्त हुए देवता इन्द्रसे प्रजाके लिये प्रतिदिन प्रार्थना करते हैं, इससे इन्द्र प्रजाजनोंपर अनुग्रह करके (समयपर वर्षाके द्वारा खेती उपजाकर) उन्हें अन्न देता है, समस्त प्राणियोंके प्राण सदा अन्नपर ही टिके हुए हैं; इसलिये दण्डसे ही प्रजाओंकी स्थिति बनी हुई है। वही उनकी रक्षाके लिये सदा जाग्रत् रहता है
prītāśnā devatā nityam indre parivadanty api | annaṃ dadāti śakraś cāpy anugṛhṇann imāḥ prajāḥ ||
భీష్ముడు పలికెను—అన్నాహుతులతో తృప్తి చెందిన దేవతలు నిత్యం ఇంద్రుని పక్షాన అనుకూలంగా పలుకుతారు. అప్పుడు శక్రుడు (ఇంద్రుడు) కూడా ఈ ప్రజలపై అనుగ్రహించి వారికి అన్నాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Social welfare depends on a dharmic cycle: offerings and righteous conduct sustain the gods; the pleased gods support Indra; Indra sends rain and prosperity; food sustains all beings. Therefore governance must protect this order and ensure conditions for sustenance.
In the Śānti Parva discourse on rājadharma, Bhīṣma explains to Yudhiṣṭhira how prosperity arises: satisfied deities intercede with Indra, and Indra, favouring the people, provides food (implicitly through timely rains and harvests).