Shloka 34
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
न स्याद् यदीह दण्डो वै प्रमथेयु: परस्परम् । भयाद् दण्डस्य नान्योन्यं घ्नन्ति चैव युधिष्ठिर,युधिष्ठिर! यदि संसारमें दण्डकी व्यवस्था न होती तो सब लोग एक-दूसरेको नष्ट कर डालते। दण्डके ही भयसे मनुष्य आपसमें मार-काट नहीं मचाते हैं
na syād yadīha daṇḍo vai pramatheyur parasparam | bhayād daṇḍasya nānyonyaṃ ghnanti caiva yudhiṣṭhira ||
భీష్ముడు పలికెను—ఓ యుధిష్ఠిరా! ఈ లోకంలో దండవ్యవస్థ లేకపోతే ప్రజలు పరస్పరం ఒకరినొకరు హింసించి నాశనం చేసుకొనేవారు. దండభయమే మనుష్యులను పరస్పరం కొట్టుటకూ చంపుటకూ దూరంగా ఉంచుతుంది; అట్లే సామాజిక క్రమం నిలుస్తుంది.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Punishment (daṇḍa), as a principle of governance, restrains human aggression; fear of lawful consequences prevents mutual violence and thereby sustains social order and dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma teaches Yudhiṣṭhira that a functioning system of punishment is necessary; without it, people would prey upon one another, while its deterrent force keeps society from descending into chaos.