Shloka 18

Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद

Devanagari script

सर्वप्रहरणीयानि सन्ति यानीह कानिचित्‌ । दण्ड एव स सर्वात्मा लोके चरति मूर्तिमान्‌,खड्ग, धनुष, गदा, शक्ति, त्रिशूल, मुदूगर, बाण, मुसल, फरसा, चक्र, पाश, दण्ड, ऋष्टि, तोमर तथा दूसरे-दूसरे जो कोई प्रहार करनेयोग्य अस्त्र-शस्त्र हैं, उन सबके रूपमें सर्वात्मा दण्ड ही मूर्तिमान्‌ू होकर जगतमें विचरता है

Transliteration

sarvapraharaṇīyāni santi yānīha kānicit | daṇḍa eva sa sarvātmā loke carati mūrtimān ||

Translation

భీష్ముడు అన్నాడు—ఈ లోకంలో ఉన్న ఏ ప్రహారయోగ్య సాధనమైనా నిజానికి దండమే. ఆ సర్వాత్మమైన దండం మూర్తిమంతమై లోకంలో సంచరిస్తుంది—ఆయుధాల రూపంలో, నియంత్రణ మరియు నిరోధ శక్తిగా.

Word by Word

सर्वall

प्रहरणीयानिfit for striking; weapons/implements of attack

सन्तिare

यानिwhich

इहhere; in this world

कानिany; what(ever)

चित्indeed; ever (enclitic, giving indefiniteness)

दण्डःthe rod; punishment; authority

एवalone; indeed

सःhe; that

सर्वात्माthe soul of all; all-pervading self

लोकेin the world

चरतिmoves about; roams

मूर्तिमान्embodied; having form

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

Daṇḍa (punitive authority/rod)

weapons (general category)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes