Shloka 34
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
Devanagari script
यथा क्रमेण पुष्पेभ्यक्षिनोति मधु षघट्पद: । तथा द्रव्यमुपादाय राजा कुर्वीत संचयम्,जैसे मधुमक्खी क्रमश: अनेक फूलोंसे रसका संचय करके शहद तैयार करती है, उसी प्रकार राजा समस्त प्रजाजनोंसे थोड़ा-थोड़ा द्रव्य लेकर उसका संचय करे
Transliteration
yathā krameṇa puṣpebhyaḥ kṣinoti madhu ṣaṭpadaḥ | tathā dravyam upādāya rājā kurvīta sañcayam ||
Translation
భీష్ముడు పలికెను—తేనెటీగ అనేక పుష్పాల నుండి క్రమంగా కొద్దికొద్దిగా మధురసాన్ని సేకరించి తేనెను కూడబెట్టునట్లు, రాజు కూడా సమస్త ప్రజల నుండి స్వల్ప స్వల్ప ధనాన్ని గ్రహించి కోశాన్ని సమృద్ధి చేయవలెను.
Word by Word
यथाjust as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
क्रमेणin order; gradually
क्रमेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्रम
FormMasculine, Instrumental, Singular
पुष्पेभ्यःfrom flowers
पुष्पेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootपुष्प
FormNeuter, Ablative, Plural
चिनोतिcollects
चिनोति:
TypeVerb
Rootचि
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
मधुhoney; nectar
मधु:
Karma
TypeNoun
Rootमधु
FormNeuter, Accusative, Singular
षट्पदःthe bee (six-footed one)
षट्पदः:
Karta
TypeNoun
Rootषट्पद
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाso; in the same way
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
द्रव्यम्wealth; money
द्रव्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Accusative, Singular
उपादायhaving taken; having obtained
उपादाय:
TypeVerb
Rootउप-आ-दा
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada (usage)
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुर्वीतshould do; should make
कुर्वीत:
TypeVerb
Rootकृ
FormOptative (Vidhi-lin), Third, Singular, Parasmaipada
सञ्चयम्accumulation; collection; reserve
सञ्चयम्:
Karma
TypeNoun
Rootसञ्चय
FormMasculine, Accusative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaR
rājā (the king)Ṣ
ṣaṭpada (bee)M
madhu (honey)P
puṣpa (flowers)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes