Shloka 19
Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa
The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa
परं विश्वासयेत् साम्ना स्वशक्तिं चोपलक्षयेत् । आत्मन: परिमर्शेन बुद्धि बुद्धया विचारयेत्,राजा मधुर वाणीद्वारा समझा-बुझाकर अपने प्रति दूसरेका विश्वास उत्पन्न करे। अपनी शक्तिका भी प्रदर्शन करे तथा अपने विचार और बुद्धिसे कर्तव्यका निश्चय करे
paraṁ viśvāsayet sāmnā svaśaktiṁ copalakṣayet | ātmanaḥ parimarśena buddhiṁ buddhyā vicārayet ||
రాజు ముందుగా మృదువైన సామముచే ప్రజల విశ్వాసాన్ని సంపాదించాలి. అలాగే తన శక్తి కూడా స్పష్టంగా కనిపించేలా చేయాలి; ఆపై ఆత్మపరిశీలనతో, నిర్మలమైన బుద్ధిచేత విచారించి చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని నిర్ణయించాలి.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler should lead by a balanced method: win trust through gentle persuasion (sāman), maintain credibility by demonstrating strength, and finally decide action through careful self-reflection and rational deliberation.
In the Shanti Parva’s instruction on rāja-dharma, Bhishma advises the king on practical statecraft: how to approach others, establish confidence, signal capability, and then choose the proper course through thoughtful judgment.