Shloka 17

Daṇḍa-svarūpa-nirūpaṇa

The Nature, Forms, and Function of Daṇḍa

Devanagari script

एवं मयूरवद्‌ राजा स्वराज्यं परिपालयेत्‌ | आत्मवृद्धिकरीं नीतिं विदधीत विचक्षण:,इसी प्रकार बुद्धिमान्‌ राजा अपने स्थानकी रक्षा करनेवाले मोरके समान अपने राज्यका भलीभाँति पालन करे तथा उसी नीतिका आश्रय ले, जो अपनी उन्नतिमें सहायक हो

Transliteration

evaṁ mayūravad rājā svarājyaṁ paripālayet | ātmavṛddhikarīṁ nītiṁ vidadhīta vicakṣaṇaḥ ||

Translation

మయూరము తన స్థానాన్ని జాగ్రత్తగా కాపాడినట్లే, వివేకవంతుడైన రాజు తన రాజ్యాన్ని శ్రద్ధగా రక్షించి పాలించాలి. తన బలం, ప్రతిష్ఠ, సమృద్ధి పెరిగేలా చేసి రాజ్యాన్ని సురక్షితంగా, సుసంఘటితంగా నిలిపే రాజనీతినే ఆశ్రయించాలి.

Word by Word

एवम्thus, in this manner

मयूरवत्like a peacock

राजाthe king

स्वराज्यम्his own kingdom

परिपालयेत्should protect / should govern

आत्मवृद्धिकरीम्bringing about one’s own prosperity

नीतिम्policy, conduct, statecraft

विदधीतshould adopt / should institute

विचक्षणःwise, discerning

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhishma

king (rājā)

peacock (mayūra)

kingdom/realm (svarājya)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes