Shloka 14
मयूरवद्राजधर्मः (Mayūra-vat Rāja-dharma) — The Peacock-Model of Protective Kingship
नाविद्यो नानजुः पाश्चे नाप्राज्ञो नामहाधन: । संग्राह्मो वसुधापालै भुत्यो भृत्यवतां वर
nāvidyo nānajuḥ pāśce nāprājño nāmahādhanaḥ | saṅgrāhyo vasudhāpālair bhṛtyo bhṛtyavatāṃ vara ||
భీష్ముడు పలికెను—భృత్యవంతులలో శ్రేష్ఠుడవైన యుధిష్ఠిరా! భూమిని పాలించే రాజులు విద్యలేని, సూటితనంలేని, మూర్ఖుడైన లేదా అత్యంత దరిద్రుడైన భృతుణ్ణి సేవలో నిలుపకూడదు. అటువంటి వాడు బాధ్యతలకు అనర్హుడై రాజ్యక్రమం, ప్రజాహితం దెబ్బతీయగలడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must be discerning in appointing retainers: those lacking learning, integrity/straightforwardness, practical wisdom, or basic stability (extreme poverty) are unsuitable for entrusted duties, since poor character or incapacity can harm the kingdom’s welfare and dharma.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma continues advising King Yudhiṣṭhira on statecraft—here specifying the kinds of attendants a king should avoid retaining in his service.