Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

Śānti Parva 116: Criteria for Royal Servants and Administrative Competence (भृत्य-गुण-प्रश्नः / राजसेवक-लक्षणम्)

शंसिता पुरुषव्याप्र त्वन्न: कुलहिते रत: । क्षत्ता चैको महाप्राज्ञो यो न: शंसति सर्वदा,पुरुषसिंह! हमारे कुलके हितमें तत्पर रहनेवाले आप ही हमें ऐसा उपदेश दे सकते हैं। दूसरे हमारे हितैषी महाज्ञानी विदुरजी हैं, जो हमें सर्वदा सदुपदेश दिया करते हैं

Yudhiṣṭhira uvāca: Śaṃsitā puruṣavyāghra tvam naḥ kulahite rataḥ | kṣattā caiko mahāprajño yo naḥ śaṃsati sarvadā ||

యుధిష్ఠిరుడు అన్నాడు— ఓ పురుషసింహా! మా వంశహితంలో నిమగ్నుడైన నీవే ఇలాంటి ఉపదేశం మాకు ఇవ్వగలవు. ఇంకా మా హితైషి మహాప్రాజ్ఞుడైన క్షత్తా విదురుడు కూడా ఉన్నాడు; అతడు ఎల్లప్పుడూ మా మేలుకోసం బోధిస్తుంటాడు.

शंसिताpraised, commended
शंसिता:
Karta
TypeAdjective
Rootशंसित (कृदन्त, √शंस्)
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषव्याघ्रO tiger among men
पुरुषव्याघ्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष-व्याघ्र
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःof us / our
नः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormGenitive, Plural
कुलहितेin the welfare of the family
कुलहिते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुलहित
FormNeuter, Locative, Singular
रतःdevoted, engaged
रतः:
Karta
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त, √रम्)
FormMasculine, Nominative, Singular
क्षत्ताthe chamberlain (Vidura)
क्षत्ता:
Karta
TypeNoun
Rootक्षत्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकःone, a certain
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
महाप्राज्ञःvery wise
महाप्राज्ञः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहाप्राज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
नःto us
नः:
Sampradana
TypeNoun
Rootअस्मद्
FormDative, Plural
शंसतिadvises, instructs, praises
शंसति:
TypeVerb
Root√शंस्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
सर्वदाalways
सर्वदा:
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा
पुरुषसिंहO lion among men
पुरुषसिंह:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपुरुष-सिंह
FormMasculine, Vocative, Singular

युधिषछ्िर उवाच

Y
Yudhiṣṭhira
V
Vidura (Kṣattā)

Educational Q&A

Wise governance and righteous living depend on heeding trustworthy counsellors who are devoted to the family’s and kingdom’s welfare; Yudhiṣṭhira highlights the authority of such advisers, especially Vidura’s constant, beneficial instruction.

In the Śānti Parva’s instruction-setting, Yudhiṣṭhira addresses an eminent adviser (‘tiger among men’) and acknowledges that, besides him, Vidura—the royal chamberlain renowned for wisdom—has continually offered sound guidance to the Pāṇḍavas.