Shloka 75
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
Devanagari script
त॑ स गोमायुरालोक्य स्नेहादागतसम्भ्रमम् । उवाच प्रणतो वाक््यं बाष्पगद्गदया गिरा,सियारने देखा, मालिकका हृदय स्नेहसे आकुल हो रहा है, तब उसने उसे प्रणाम करके अश्रुगद्वद वाणीसे इस प्रकार कहना आरम्भ किया--
Transliteration
taṁ sa gomāyur ālokya snehād āgata-sambhramam | uvāca praṇato vākyaṁ bāṣpa-gadgadayā girā ||
Translation
స్నేహం వల్ల కలిగిన కలవరంతో ఉన్న ఆ గోమాయువును చూసి అతడు నమస్కరించి మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు; కన్నీళ్లతో గొంతు గద్గదమై, వణికే స్వరంతో మాటలు తడబడుతూ వచ్చాయి.
Word by Word
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
गोमायुःjackal
गोमायुः:
Karta
TypeNoun
Rootगोमायु
FormMasculine, Nominative, Singular
आलोक्यhaving seen
आलोक्य:
TypeVerb
Rootआलोक्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral here), Non-finite
स्नेहात्from affection / out of affection
स्नेहात्:
Apadana
TypeNoun
Rootस्नेह
FormMasculine, Ablative, Singular
आगतcome, arisen
आगत:
TypeAdjective
Rootआ-गम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
सम्भ्रमम्agitation, excitement
सम्भ्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootसम्भ्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
प्रणतःbowed down, having saluted
प्रणतः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्र-नम्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
बाष्पtears
बाष्प:
Karana
TypeNoun
Rootबाष्प
FormMasculine, Instrumental (in compound sense), Singular
गद्गदयाstammering, choked (with emotion)
गद्गदया:
Karana
TypeAdjective
Rootगद्गद
FormFeminine, Instrumental, Singular
गिराwith voice
गिरा:
Karana
TypeNoun
Rootगिर्
FormFeminine, Instrumental, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
G
gomāyu (jackal)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes