Shloka 28
स्वकर्मणा हतं हन्ति हत एव स हन्यते । तेषु यः: समयं कश्रिद् कुर्वीत हतबुद्धिषु
svakarmaṇā hataṃ hanti hata eva sa hanyate | teṣu yaḥ samayaṃ kaścid kurvīta hatabuddhiṣu ||
భీష్ముడు పలికెను—మనిషి తన కర్మల చేతనే ముందే దెబ్బతిన్నవాడై ఉంటాడు; అతనిని చంపేవాడు దెబ్బతిన్నవానినే చంపుతాడు, మరియు అతడూ దెబ్బతిన్నవాడై చంపబడతాడు. కావున బుద్ధి నశించినవారిలో ఎవడు సంధి గాని సమాధానం గాని చేయ ప్రయత్నించునో, వాడు నిజమైన వివేకం లేనివాడే.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames violence and downfall as driven by one’s own karma: people become ‘already struck’ by their deeds, and then external agents merely complete what karma has set in motion. Hence, making agreements with those whose judgment is corrupted (hatabuddhi) is unreliable and ethically unsound.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma, governance, and moral reasoning after the war. Here he cautions about the futility/danger of seeking settlements with persons whose discernment is destroyed, emphasizing karmic causality behind ruin and conflict.