Shloka 19
Ānṛśaṃsya, Amātya-Guṇa, and Reconciliatory Counsel (आनृशंस्य–अमात्यगुण–संधि-उपदेशः)
आत्मन्यपि च संदृश्यावुभी जयपराजयौ । नि:ःशेषकारिणां तात नि:शेषकरणाद् भयम्,“वत्स! अपनेमें भी जय और पराजय दोनोंको देखना चाहिये। जो दूसरोंकी सम्पत्ति छीनकर उसके पास कुछ भी शेष नहीं रहने देते, उन्हें उस सर्वस्वापहरणरूपी पापसे अपने लिये भी सदा भय बना रहता है”
ātmany api ca saṃdṛśyāv ubhī jayaparājayau | niḥśeṣakāriṇāṃ tāta niḥśeṣakaraṇād bhayam ||
వత్సా! తనలోనూ జయం, పరాజయం—రెండింటినీ చూడాలి। ఇతరుల సంపదను పూర్తిగా కొల్లగొట్టి ఏమీ మిగలనివారికి, ఆ సర్వస్వహరణ పాపం వల్ల తమకూ ఎల్లప్పుడూ భయం నిలిచి ఉంటుంది।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches ethical restraint and inner discernment: recognize that the impulses leading to “victory” and “defeat” arise within oneself, and understand that totally depriving others of their possessions is a grave wrong that breeds continual fear and insecurity for the wrongdoer.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he warns against ruthless appropriation—especially leaving others with nothing—framing it as a sinful act whose psychological and karmic consequence is persistent fear.