Shloka 30
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
पुरस्ताद् भूतपूर्वत्वाद्धीनभाग्यो हि दुर्मति: । धातारं ग्ते नित्यं लब्धार्थश्न न मृष्यते
purastād bhūtapūrvatvād dhīna-bhāgyo hi durmatiḥ | dhātāraṃ nindate nityaṃ labdhārthān na mṛṣyate ||
భీష్ముడు పలికెను—మునుపు సంపదను పొందీ తరువాత కోల్పోయినవాడికి, ఆ జ్ఞాపకమే దుర్బుద్ధిని ‘నేను దురదృష్టవంతుడను’ అని భావింపజేస్తుంది. అతడు నిత్యం విధాతను దూషిస్తాడు; ప్రారబ్ధవశంగా లభించిన వాటిలోనూ తృప్తి పొందడు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past attachment to former prosperity breeds a sense of misfortune and leads to blaming Fate; the ethical remedy implied is contentment and acceptance of what comes through prārabdha (one’s operative destiny), rather than resentment and complaint.
In Bhishma’s instruction during the Śānti Parva, he describes a psychological pattern: a person who once had wealth and then loses it becomes bitter, continually criticizes the cosmic dispenser (Dhātā), and remains dissatisfied even with what he still receives.