Shloka 42
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
पुरापि चैषामनुसृत्य भूमिपा: पुरेषु भोगानखिलान् जयन्ति । पुरेषु नीति विहितां यथाविधि प्रयोजयन्तो बलवृत्रसूदन
bhīṣma uvāca |
purāpi caiṣām anusṛtya bhūmipāḥ pureṣu bhogān akhilān jayanti |
pureṣu nītiṁ vihitāṁ yathāvidhi prayojayanto balavṛtrasūdana ||
బలవంతుడవైన, వృత్రాసుర సంహారకుడవైన ఇంద్రా! పూర్వకాలంలో కూడా భూమిని పాలించిన రాజులు ఇదే మార్గాన్ని అనుసరించారు. వారు శత్రు నగరాలలో ప్రవేశించి, విధిపూర్వకంగా స్థాపితమైన నీతిని యథావిధిగా ప్రయోగించారు. ఈ విధంగా పరిస్థితికి తగిన క్రమబద్ధమైన రాజనీతిని అమలు చేసి, శత్రు రాజధానిలోని సమస్త భోగాలు మరియు వనరులపై అధికారం సంపాదించారు।
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Victory and lasting control are achieved not only by force but by disciplined, rule-based application of nīti (statecraft). A ruler should implement proper policy in conquered or contested cities so that order, compliance, and prosperity follow.
Bhīṣma, instructing on rājadharma in the Śānti Parva, cites an established precedent: earlier kings would enter enemy cities and apply duly prescribed policy and administration; by such methodical governance they would secure the capital’s resources and enjoyments.