Shloka 34
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
मृदुमप्यवमन्यन्ते तीक्ष्णादुद्धविजते जन: । मा तीक्ष्णो मा मृदुर्भूस्त्वं तीक्ष्णो भव मृदुर्भव
mṛdum apy avamanyante tīkṣṇād udvijate janaḥ | mā tīkṣṇo mā mṛdur bhūs tvaṃ tīkṣṇo bhava mṛdur bhava ||
మనుష్యులు అతిగా మృదుస్వభావం గల రాజుని కూడా తృణీకరిస్తారు; అత్యంత కఠిన స్వభావం గలవాడిని చూసి భయంతో కలవరపడతారు. కాబట్టి నీవు కేవలం కఠినుడవు కావద్దు, కేవలం మృదువూ కావద్దు; కాలానుగుణంగా దృఢతను ధరించు, తగిన చోట సౌమ్యతను చూపు.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Effective rulership requires balance: excessive softness invites contempt, while excessive harshness provokes fear and resentment. A king should apply gentleness and severity according to time, place, and need.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma is advising Yudhiṣṭhira on practical statecraft and ethical governance, emphasizing measured conduct rather than extremes.