Shloka 15

Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)

Devanagari script

इष्टो वाम: प्रविष्टस्य दक्षिण: प्रविविक्षत: । पश्चात्संसाधयत्यर्थ पुरस्ताच्च निषेधति,यदि कौआ युद्धमें प्रवेश करते समय दाहिने भागमें और प्रविष्ट हो जानेके बाद बायें भागमें आ जाय तो शुभ है। पीछेकी ओर होनेसे भी वह कार्यकी सिद्धि करता है; परंतु सामने होनेपर विजयमें बाधा डालता है

Transliteration

iṣṭo vāmaḥ praviṣṭasya dakṣiṇaḥ pravivikṣataḥ | paścāt saṃsādhayaty arthaṃ purastāc ca niṣedhati |

Translation

భీష్ముడు పలికెను—యుద్ధంలో ప్రవేశించబోయేవానికి కాకి కుడివైపు కనిపిస్తే శుభం; ఇప్పటికే ప్రవేశించినవానికి అది ఎడమవైపు వస్తే శుభం. వెనుక ఉంటే కార్యసిద్ధికి తోడ్పడుతుంది; కానీ ముందుంటే విజయానికి అడ్డుపడుతుంది.

Word by Word

इष्टःauspicious/favorable

वामःleft (side/omen-position)

प्रविष्टस्यof one who has entered

दक्षिणःright (side/omen-position)

प्रविविक्षतःof one wishing/intending to enter

पश्चात्behind/afterwards

संसाधयतिaccomplishes/brings about

अर्थम्aim/purpose/result

पुरस्तात्in front/ahead

चand

निषेधतिhinders/prevents/forbids

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

crow (kāka)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes