Shloka 21
भীমेन युधिष्ठिरस्य त्यागवृत्तेः प्रतिषेधः
Bhīma’s Rebuttal of Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Inclination
Devanagari script
शक््यं तु मौनमास्थाय बिशभ्रता55त्मानमात्मना । धर्मच्छञ्म समास्थाय च्यवितुं न तु जीवितुम्,धर्मका बहाना लेकर अपनेद्वारा केवल अपना पेट पालते हुए मौनी बाबा बनकर बैठ जानेसे कर्तव्यसे भ्रष्ट होना ही सम्भव है, जीवनको सार्थक बनाना नहीं
Transliteration
śakyaṃ tu maunam āsthāya bibhratātmānam ātmanā | dharmacchannaṃ samāsthāya cyavituṃ na tu jīvitum ||
Translation
భీముడు అన్నాడు—మౌనం ఆశ్రయించి మనిషి తన శ్రమతో తనను తాను పోషించుకోవచ్చు; కానీ ‘ధర్మం’ అనే ముసుగును ఆశ్రయిస్తే, అతడు కర్తవ్యభ్రంశుడవుతాడు గానీ—నిజంగా జీవించడు, జీవితం సార్థకమూ కాదు.
Word by Word
शक्यम्possible
शक्यम्:
Karta
TypeAdjective
Rootशक्य
FormNeuter, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मौनम्silence
मौनम्:
Karma
TypeNoun
Rootमौन
FormNeuter, Accusative, Singular
आस्थायhaving adopted/undertaken
आस्थाय:
TypeVerb
Rootआ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
बिभ्रताby (one) bearing/sustaining
बिभ्रता:
Karana
TypeVerb
Rootभृ
Formशतृ (present active participle), Masculine, Instrumental, Singular
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Accusative, Singular
आत्मनाby oneself
आत्मना:
Karana
TypeNoun
Rootआत्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
धर्मच्छद्मa guise/pretence of dharma
धर्मच्छद्म:
Karma
TypeNoun
Rootधर्मच्छद्म
FormNeuter, Accusative, Singular
समास्थायhaving resorted to/assumed
समास्थाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-स्था
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
च्यवितुम्to fall away/deviate
च्यवितुम्:
TypeVerb
Rootच्यु
Formतुमुन् (infinitive), Parasmaipada
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
जीवितुम्to live (truly/live well)
जीवितुम्:
TypeVerb
Rootजीव्
Formतुमुन् (infinitive), Parasmaipada
Speaker
भीम उवाच
Characters & Entities
B
BhimaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes