Shloka 293
स मया समनुप्राप्तो नास्मि शोच्य: कथंचन । “मैं अमित तेजस्वी श्रीकृष्णके अद्भुत प्रभावको मानता हुआ भी कभी उनकी प्रेरणासे अच्छी तरह पालन किये हुए क्षत्रियधर्मसे विचलित नहीं हुआ। मैंने उस धर्मका फल प्राप्त किया है; अतः किसी प्रकार भी मैं शोकके योग्य नहीं हूँ
sa mayā samanupprāpto nāsmi śocyaḥ kathaṃcana |
సంజయుడు పలికెను—“ఈ అంతం నాకు కలిగింది; అయినా నేను ఏ విధంగానూ శోకించదగినవాడను కాను. అమిత తేజస్సు గల శ్రీకృష్ణుని అద్భుత ప్రభావాన్ని తెలిసికొనియున్నా, ఆయన ప్రేరణతో యథావిధిగా ఆచరించిన క్షత్రియధర్మం నుండి నేను ఎప్పుడూ చలించలేదు. ఆ ధర్మఫలాన్ని నేను పొందాను; అందువల్ల నన్ను గురించి శోకానికి స్థానం లేదు.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Steadfast adherence to one’s rightful duty (here, kṣatriya-dharma) removes the basis for lamentation: when action is aligned with dharma and carried through under right understanding, the resulting fate—however harsh—need not be met with self-pity or moral regret.
Sañjaya voices a stance of non-lamentation about his condition or end, grounding it in having remained unwavering in properly performed kṣatriya conduct and in having accepted Śrī Kṛṣṇa’s extraordinary influence and guidance; thus he declares himself not an object of grief.