Shloka 14
भूत्वा हि नृपति: पूर्व समाज्ञाप्य च मेदिनीम् । कथमेकोड्द्य राजेन्द्र तिषछ्ठसे निर्जने वने,राजेन्द्र! तुम पहले सम्पूर्ण जगत्के मनुष्योंपर आधिपत्य रखकर सारे भूमण्डलपर हुक्म चलाते थे। वही तुम आज अकेले इस निर्जन वनमें कैसे पड़े हुए हो?
bhūtvā hi nṛpatiḥ pūrvaṃ samājñāpya ca medinīm | katham eko ’dya rājendra tiṣṭhase nirjane vane ||
రాజేంద్రా! పూర్వం నీవు నృపతిగా సమస్త మేదినిని ఆజ్ఞాపించేవాడివి; నేడు నీవు ఒంటరిగా ఈ నిర్జన వనంలో ఎలా పడి ఉన్నావు?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the impermanence of worldly power: even one who once ruled the earth can be reduced to solitude and helplessness. It implicitly urges reflection on dharma and detachment, especially after the devastation of war.
Sañjaya addresses the king (Dhṛtarāṣṭra), contrasting his former sovereignty over the earth with his present condition—alone in a deserted forest—highlighting the reversal brought about by the war’s outcome and its aftermath.