Previous Verse
Next Verse

Shloka 62

Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)

दुर्योधनस्त्वया चोक्तो जयार्थी परुषं वच: । शृणु मूढ वचो महां यतो धर्मस्ततो जय:,“तुमने विजयकी अभिलाषा रखनेवाले दुर्योधनको सम्बोधित करके उससे बड़ी रुखाईके साथ कहा था--'ओ मूढ! मेरी बात सुन ले, जहाँ धर्म होता है, उसी पक्षकी जीत होती है”

duryodhanas tvayā cokto jayārthī paruṣaṃ vacaḥ | śṛṇu mūḍha vaco mahān yato dharmas tato jayaḥ ||

విజయార్థి దుర్యోధనునితో నీవు కఠినంగా పలికితివి—‘ఓ మూఢా! నా మాట విను; ఎక్కడ ధర్మమో అక్కడే జయం.’

दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootत्वद्
Form—, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
उक्तःspoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त (past passive participle), Masculine, Nominative, Singular, Passive (PPP)
जयार्थीdesiring victory
जयार्थी:
TypeAdjective
Rootजयार्थिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
परुषम्harsh
परुषम्:
TypeAdjective
Rootपरुष
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
शृणुlisten
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
मूढO fool
मूढ:
TypeNoun
Rootमूढ
FormMasculine, Vocative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular
महान्the great one (speaker)
महान्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
यतःwhere / from which side
यतः:
TypeIndeclinable
Rootयतस्
धर्मःdharma, righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthere / from that side
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततस्
जयःvictory
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

वैशम्पायन (Vaiśampāyana)
दुर्योधन (Duryodhana)
धर्म (Dharma)

Educational Q&A

Victory is ultimately grounded in dharma: lasting success and legitimacy belong to the side aligned with righteousness, not merely to the side with power, strategy, or aggression.

Vaiśampāyana recounts that someone had earlier rebuked Duryodhana—who was intent on winning the war—urging him to heed a serious warning: the triumph of a cause depends on its adherence to dharma.