Shloka 45
गान्धारी-प्रशमनम् — Pacification of Gāndhārī and Kṛṣṇa’s Counsel at Hāstinapura
प्रत्याश्चासय गान्धारीं हतपुत्रां यशस्विनीम् । शैब्य और सुग्रीव नामक अश्व जिनके वाहन हैं, उन भगवान् श्रीकृष्णके जाते समय पाण्डवोंने फिर उनसे कहा--'प्रभो! यशस्विनी गान्धारी देवीके पुत्र मारे गये हैं; अतः आप उस दु:खिया माताको धीरज बँधावें' ।। स प्रायात् पाण्डवैरुक्तस्तत् पुरं सात्वतां वर: । आससाद ततः: क्षिप्रं गान्धारीं निहतात्मजाम्
sa prāyāt pāṇḍavair uktas tat puraṁ sāttvatāṁ varaḥ | āsasāda tataḥ kṣipraṁ gāndhārīṁ nihatātmajām ||
పాండవులు బయలుదేరుచున్న శ్రీకృష్ణునితో మరల పలికిరి—“ప్రభూ! యశస్వినీ దేవి గాంధారికి కుమారులు హతులయ్యారు; కనుక ఆ దుఃఖిత మాతకు ధైర్యం కలిగించుము.” పాండవుల మాట విని సాత్వతశ్రేష్ఠుడైన శ్రీకృష్ణుడు ఆ నగరమునకు బయలుదేరెను. అనంతరం ఆయన శీఘ్రముగా కుమారహతురాలైన గాంధారిని చేరెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
In the aftermath of violence, dharma expresses itself not only through victory or justice but through compassionate responsibility: the powerful (here, Kṛṣṇa) should actively console and steady those shattered by loss, acknowledging grief and preventing it from turning into further harm.
After being urged by the Pāṇḍavas, Kṛṣṇa departs and promptly goes to meet Gāndhārī, who has lost her sons, indicating an immediate move to address the moral and emotional crisis created by the war.