Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Gadāyuddhe Kṛṣṇopadeśaḥ (Kṛṣṇa’s Counsel in the Mace-Duel) — Śalya-parva 57

भरतनन्दन! वीर भीमसेन भाँति-भाँतिके मार्गों और मण्डलोंका प्रदर्शन करते हुए पुनः बड़ी शोभा पाने लगे ।। तौ परस्परमासाद्य यत्तावन्योन्यरक्षणे । मार्जाराविव भक्षार्थ ततक्षाते मुहुर्मुहु:,वे दोनों परस्पर भिड़कर एक-दूसरेसे अपनी रक्षाके लिये प्रयत्नशील हो रोटीके टुकड़ोंके लिये लड़नेवाले दो बिलावोंके समान बारंबार आघात-प्रतिघात कर रहे थे

bharatanandana! vīro bhīmasenaḥ bhānti-bhāntike mārgān maṇḍalāni ca pradarśayan punaḥ mahāśobhayā śuśubhe. tau parasparam āsādya yattāv anyonya-rakṣaṇe, mārjārāv iva bhakṣārthaṃ tata-kṣāte muhur muhuḥ.

సంజయుడు పలికెను—ఓ భరతనందనా! వీరుడు భీమసేనుడు నానావిధ మార్గాలు, మండలాలు ప్రదర్శిస్తూ మళ్లీ మహాశోభను పొందెను। ఆ ఇద్దరూ పరస్పరం ఎదురెదురుగా చేరి, ఒకరినొకరు గాయపరచకుండా తమను తాము కాపాడుకొనుటకు యత్నిస్తూ, ఆహారపు ముక్క కోసం పోరాడే రెండు పిల్లులవలె మళ్లీ మళ్లీ ప్రహార-ప్రతిప్రహారాలు చేసిరి।

तौthose two
तौ:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Dual
परस्परम्mutually, each other
परस्परम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपरस्पर
आसाद्यhaving approached/attacked
आसाद्य:
Karma
TypeVerb
Rootआ + सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral in gerund)
यत्तौwho/which two
यत्तौ:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Dual
अन्योन्य-रक्षणेin mutual self-protection (protecting each other/oneself against the other)
अन्योन्य-रक्षणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्योन्यरक्षण
FormNeuter, Locative, Singular
मार्जारौtwo cats
मार्जारौ:
Karta
TypeNoun
Rootमार्जार
FormMasculine, Nominative, Dual
इवlike, as
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
भक्षार्थम्for the sake of food
भक्षार्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootभक्षार्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
ततक्षातेthey struck/assailed (each other)
ततक्षाते:
Karta
TypeVerb
Rootततक्ष् (from तक्ष्)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Dual, Parasmaipada
मुहुःagain and again
मुहुः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
मुहुःrepeatedly
मुहुः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमुहुः

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīmasena (Bhīma)
B
Bharatanandana (addressed king of the Bharata line)
T
two combatants (unnamed in this verse)
C
cats (mārjārau, simile)
M
morsel of food (bhakṣa, implied object of dispute)