Shloka 16
Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
Devanagari script
नैष शक्तो रणे जेतुं मन्दात्मा मां सुयोधन: । अद्य क्रोध॑ विमोक्ष्यामि निगूढं हृदये चिरम्,'भैया! यह मन्दबुद्धि दुर्योधन रणभूमिमें मुझे किसी प्रकार परास्त नहीं कर सकता। आज मैं अपने हृदयमें चिरकालसे छिपाये हुए क्रोधको कौरवराज दुर्योधनपर उसी प्रकार छोड़ूँगा, जैसे अर्जुनने खाण्डववनमें अग्निको छोड़ा था। पाण्डुनन्दन! आज आपके हृदयका काँटा मैं निकाल दूँगा
Transliteration
sañjaya uvāca | naiṣa śakto raṇe jetuṃ mandātmā māṃ suyodhanaḥ | adya krodhaṃ vimokṣyāmi nigūḍhaṃ hṛdaye ciram ||
Translation
అన్నా! ఈ మందబుద్ధి సుయోధనుడు యుద్ధరంగంలో నన్ను జయించలేడు. నాలో దీర్ఘకాలంగా హృదయంలో దాచుకున్న కోపాన్ని ఈ రోజు విడిచిపెడతాను.
Word by Word
नnot
न:
TypeIndeclinable
Rootन
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्तःable, capable
शक्तः:
TypeAdjective
Rootशक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
जेतुम्to conquer
जेतुम्:
TypeVerb
Rootजि
FormInfinitive
मन्दात्माdull-minded, base-souled
मन्दात्मा:
TypeAdjective
Rootमन्दात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
सुयोधनःSuyodhana (Duryodhana)
सुयोधनः:
Karta
TypeNoun
Rootसुयोधन
FormMasculine, Nominative, Singular
अद्यtoday, now
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
क्रोधम्anger
क्रोधम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रोध
FormMasculine, Accusative, Singular
विमोक्ष्यामिI will release, let loose
विमोक्ष्यामि:
TypeVerb
Rootवि+मुच्
FormFuture (Simple Future), First, Singular, Parasmaipada
निगूढम्hidden, concealed
निगूढम्:
TypeAdjective
Rootनिगूढ
FormMasculine, Accusative, Singular
हृदयेin (my) heart
हृदये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहृदय
FormNeuter, Locative, Singular
चिरम्for a long time
चिरम्:
TypeIndeclinable
Rootचिरम्
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaS
Suyodhana (Duryodhana)D
DuryodhanaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes