Shloka 143
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
प्रतिगृह्लीष्व पुत्र स््व॑ मया दत्तमनिन्दितम् | “ब्रह्मर्ष! यह आपका पुत्र है। इसे आपके प्रति भक्ति होनेके कारण मैंने अपने गर्भमें धारण किया था। ब्रह्मर्ष] पहले अलम्बुषा नामक अप्सराको देखकर जो आपका वीर्य स्खलित हुआ था, उसे आपके प्रति भक्ति होनेके कारण मैंने अपने गर्भमें धारण कर लिया था; क्योंकि मेरे मनमें यह विचार हुआ था कि आपका यह तेज नष्ट न होने पावे। अत: आप मेरे दिये हुए अपने इस अनिन्दनीय पुत्रको ग्रहण कीजिये”
pratigṛhlīṣva putra sva mayā dattam aninditam |
వైశంపాయనుడు పలికెను—“హే నిందార్హతలేని వాడా! నేను ఇచ్చిన నీ స్వంతమైన ఈ నిర్దోష కుమారుణ్ని స్వీకరించు. హే బ్రహ్మర్షీ! పూర్వం అలంబుషా అనే అప్సరసను చూచి నీ నుండి స్ఖలించిన వీర్యాన్ని, నీపై భక్తితో ‘బ్రహ్మర్షి తేజస్సు నశించకూడదు’ అని భావించి, నేను నా గర్భంలో ధరించాను. కనుక నేను అర్పిస్తున్న ఈ అనింద్య కుమారుణ్ని గ్రహించు.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes safeguarding spiritual potency (tejas) and taking responsibility for its consequences: devotion motivates the preservation of a sage’s power, and dharma is fulfilled when the rightful parent accepts the child without blame.
A speaker (in the frame narrative, Vaiśampāyana) reports a scene where someone presents a child to a brahmarṣi, explaining that the child was conceived by preserving the sage’s fallen seed after he saw the apsaras Alambuṣā, and urges him to accept the son as his own.