Shloka 12
कार्त्तिकेयाभिषेकः — Consecration of Kārttikeya and the Enumeration of His Retinue
अग्निका वह पुत्र अपने तेजसे सम्पूर्ण लोकोंको व्याप्त करके वहाँ बढ़ने लगा। सरकण्डोंके समूहमें अग्निके समान प्रकाशित होते हुए उस सर्वसमर्थ महात्मा अग्निपुत्रको, जो नवजात शिशुके रूपमें उपस्थित था, छहों कृत्तिकाओंने देखा। उसे देखते ही पुत्रकी अभिलाषा रखनेवाली वे सभी कृतिकाएँ पुकार-पुकारकर कहने लगीं “यह मेरा पुत्र है' ।। तासां विदित्वा भावं॑ तं मातृणां भगवान् प्रभु: । प्रस्नुतानां पय: षड्भिरवदनैरपिबत् तदा,उन माताओंके उस वात्सल्यभावको जानकर प्रभावशाली भगवान् स्कन्द छ: मुख प्रकट करके उनके स्तनोंसे झरते हुए दूधको पीने लगे
agnikā-vahaḥ putraḥ svatejasā sampūrṇān lokān vyāptvā tatra vardhamānaḥ | śarakāṇḍa-samūhe'gnir iva prakāśamānaṃ taṃ sarva-samarthaṃ mahātmā agni-putraṃ yo navajāta-śiśu-rūpeṇa pratyapadyata taṃ ṣaṭ-kṛttikāḥ dadṛśuḥ | taṃ dṛṣṭvā putrābhilāṣiṇyas tāḥ sarvāḥ kṛttikāḥ krandantyaḥ pratyūcuḥ—“eṣa mama putraḥ” iti || tāsāṃ viditvā bhāvaṃ tā mātr̥ṇāṃ bhagavān prabhuḥ | prasnutānāṃ payaḥ ṣaḍbhir vadanair apibat tadā ||
వైశంపాయనుడు చెప్పెను—అగ్నిపుత్రుడు తన స్వతేజస్సుతో సమస్త లోకములను వ్యాపింపజేసి అక్కడే వృద్ధి చెందసాగెను. సరకండముల మధ్య అగ్నివలె ప్రకాశించుచు, నవజాత శిశురూపమున ఉన్న ఆ సర్వసమర్థ మహాత్మ అగ్నిపుత్రుని ఆరు కృత్తికలు చూచిరి. అతనిని చూచిన వెంటనే సంతానాభిలాష గల ఆ కృత్తికలందరు పదేపదే కేకలువేసి—“ఇతడు నా కుమారుడు!” అని పలికిరి. ఆ మాతృవాత్సల్యభావమును గ్రహించిన ప్రభువు స్కందుడు ఆరు ముఖములను ప్రదర్శించి, వారి స్తనముల నుండి ప్రవహించిన పాలును ఆరు ముఖములతో త్రాగెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical dignity of maternal love and the divine response to sincere affection: Skanda recognizes the Kṛttikās’ longing and care, and accommodates them by manifesting six faces—affirming that compassion and rightful nurturing are honored rather than dismissed.
Agni’s newborn son (Skanda) appears radiant in a reed-thicket. The six Kṛttikās see him and each claims him as her own child. Knowing their maternal feeling, Skanda becomes six-faced and drinks milk from all six, thereby accepting them as mothers.