Shloka 1
Vasiṣṭhāpavāha: Sarasvatī’s Diversion and Viśvāmitra’s Curse (वसिष्ठापवाहः)
०: ड-शक्ाझ एकचत्वारिशो< ध्याय: अवाकीर्ण और यायात तीर्थकी महिमाके प्रसंगमें दाल्भ्यकी कथा और ययातिके यज्ञका वर्णन वैशम्पायन उवाच ब्रह्मययोनेरवाकीर्ण जगाम यदुनन्दन: । यत्र दाल्भ्यो बको राजन्नाश्रमस्थो महातपा:,क्रोधेन महता5<विष्टो धर्मात्मा वै प्रतापवान् | वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन! ब्राह्मणत्वकी प्राप्ति करानेवाले उस तीर्थसे प्रस्थित होकर यदुनन्दन बलरामजी “अवाकीर्ण' तीर्थमें गये, जहाँ आश्रममें रहते हुए महातपस्वी धर्मात्मा एवं प्रतापी दलभपुत्र बकने महान् क्रोधमें भरकर घोर तपस्याद्वारा अपने शरीरको सुखाते हुए विचित्रवीर्यकुमार राजा धृतराष्ट्रके राष्ट्रका होम कर दिया था
vaiśampāyana uvāca | brahmayoner avākīrṇāj jagāma yadunandanaḥ | yatra dālbhyō bako rājann āśramastho mahātapāḥ | krodhena mahatāviṣṭo dharmātmā vai pratāpavān |
వైశంపాయనుడు పలికెను—రాజా, బ్రాహ్మణత్వాన్ని ప్రసాదించే ఆ తీర్థం నుండి బయలుదేరిన యదునందనుడు బలరాముడు ‘అవాకీర్ణ’ అనే తీర్థానికి వెళ్లెను. అక్కడ ఆశ్రమంలో నివసించే దాల్భి కుమారుడు బకుడు అనే మహాతపస్వి, ధర్మాత్ముడు, ప్రతాపవంతుడు ఉన్నాడు; అతడు మహా క్రోధానికి లోనై ఘోర తపస్సు బలంతో ధృతరాష్ట్రుని రాజ్యానికి వినాశాన్ని కలిగించాడు.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical danger of krodha (anger): even a dharmic ascetic with great tapas can, when overtaken by wrath, direct spiritual power toward harm, with consequences extending beyond the individual to an entire polity.
Vaiśampāyana continues the account of Balarāma’s pilgrimage: after leaving the Brahmayoni tīrtha, he reaches Avākīrṇa, a place associated with the ascetic Baka (son of Dālbhi), whose anger-driven act is recalled as part of the tīrtha’s remembered history.