Shloka 283
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
सुरेणुरिति विख्याता प्रस्नुता शीघ्रगामिनी । गंगाद्वारमें यज्ञ करते समय दक्षप्रजापतिने जब सरस्वतीका स्मरण किया था, उस समय भी शीघ्रगामिनी सरस्वती वहाँ बहती हुई सुरेणु नामसे ही विख्यात हुईं। राजेन्द्र! इसी प्रकार महात्मा वसिष्ठने भी कुरुक्षेत्रमें दिव्यसलिला सरस्वतीका आवाहन किया था, जो ओघवतीके नामसे प्रसिद्ध हुईं
sureṇur iti vikhyātā prasnutā śīghragāminī |
వైశంపాయనుడు పలికెను—ప్రబలంగా ఉప్పొంగి వేగంగా ప్రవహించే సరస్వతి అక్కడ ‘సురేణు’ అనే నామముతో విఖ్యాతి పొందెను. గంగాద్వారమున యజ్ఞము చేయుచుండగా దక్ష ప్రజాపతి సరస్వతిని స్మరించినప్పుడు కూడా ఆమె అక్కడ ప్రవహిస్తూ ‘సురేణు’ అనే పేరుతోనే ప్రసిద్ధి పొందెను. రాజేంద్రా! అలాగే కురుక్షేత్రమున మహాత్మ వసిష్ఠుడు దివ్యజలమయమైన సరస్వతిని ఆహ్వానించగా ఆమె ‘ఓఘవతి’ అనే నామముతో ప్రసిద్ధి పొందెను.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Sacred remembrance and ritual invocation (smaraṇa/āvāhana) are portrayed as efficacious: the same divine river Sarasvatī is experienced with different epithets and manifestations according to the rite, place, and the invoking sage—affirming the Mahābhārata’s emphasis on tīrtha, tradition, and dharmic continuity.
Vaiśaṃpāyana describes Sarasvatī’s presence and names in different contexts: at Gaṅgādvāra, when Dakṣa Prajāpati remembered her during a sacrifice, she was known as Sureṇu; likewise, in Kurukṣetra, when Vasiṣṭha invoked her, she became famed as Oghavatī.